PRZEWODNIK LUDOWY PO KATEDRZE WAWELSKIEJ
PRZEWODNIK LUDOWY PO KATEDRZE WAWELSKIEJ
Lucyan Rydel
KRAKÓW
1913r.
Na Wawel, na Wawel, Krakowiaku żwawy, Podumaj, potęsknij nad pomnikiem sławy, Dzieje twojej ziemi na grobowcach czytaj, Twoich wodzów groby uściskiem powitaj!
B. Wasilewski.
Synu ziemi polskiej, skądkolwiek przybywasz, na wstępie do tego kościoła pamiątek narodowych i sławy przodków, pokłoń się naprzód relikwiom Patrona Polski św. Stanisława, biskupa krakowskiego. Oto przed tobą na wprost wnijścia głównego kaplica z czarnego marmuru i bronzu, a pod jej pozłocistą kopułą na ołtarzu srebrna trumna, w której spoczywają kości Męczennika, naszej Ojczyzny, orędownika i Patrona. Z tą myślą klęknij przed jego szczątkami i pomódl się słowami staroświeckiej pieśni:
Święty Stanisławie, Tyś u Boga w sławie, Biskupie Krakowski, Módl się za Naród polski.
Dawniej kości wielkiego Męczennika mieściły się w skrzyni dębowej czy modrzewiowej obitej złotemi blachami. Fundowała ją święta Pani, królowa Jadwiga, małżonka Władysława Jagiełły. Później była trumna srebrna, a gdy te zrabowali Szwedzi, sprawiła kapituła katedralna dzisiejszą trumnę w r. 1671. Wykonana w Gdańsku. Na jej bokach przedstawione są sceny z życia św. Stanisława, podtrzymują ją cztery srebrne klęczące anioły, a dwa mniejsze na wieku dzierżą infułę, krzyż i pastorał. Niegdyś u grobu św. Obrońcy Korony polskiej wisiało 52 chorągwi krzyżackich, zdobytych w bitwie pod Grunwaldem (1410) i mnóstwo buńczu-ków zabranych pod Kleckiem, Chocimem (1620) i Wiedniem (1683) na rozgromionych Tatarach i Turkach; były to wiechy z końskiego włosia powiewające na wysokich drzewcach i noszono jako znak dostojeństwa przed starszyzną tatarską i turecką. Z czasem wszystkie te pamiątki przepadły, jeden tylko buńczuk zachował się w skarbcu (str. 44).
Kaplica św. Stanisława to środek i serce katedry. Stąd wyruszymy w pielgrzymkę po tym odwiecznym kościele, aby dzieje polskiej ziemi na grobowcach czytać, ale wpierw musimy sobie uprzytomnić te dzieje pokrótce.
Polska, jako samodzielne państwo, istniała lat przeszło 800. Przez pierwszych 400 lat panowali w niej władcy z polskiego rodu Piastów. Oni to byli założycielami państwa polskiego, oni zaprowadzili w niem świętą Wiarę katolicką w miejsce dawnej pogańskiej. Z Piastów leżą na Wawelu tylko dwaj ostatni: król Władysław Łokietek i jego syn król Kazimierz Wielki, na którym wymarli Piastowie w r. 1370.
Po Piastach zasiadł na tronie polskim litewski ród Jagiellonów. Królowali oni szczęśliwie i sławnie przez lat prawie 200, a wymarli na Zygmuncie Auguście w r. 1572. Wszyscy pogrzebani są w katedrze wawelskiej.
Odtąd obierali sobie polacy królów albo z pomiędzy książąt zagranicznych albo z pomiędzy panów polskich.